Freedom of news in the world ,wanted to show the problem in the societies

ជនជាតិខ្មែរកើតនៅលើដីខ្មែរ ត្រូវចេះខំថែជាតិឲ្យបានរុងរឿង កេរ្តិ៍ឈ្មោះជាតិ យើងបានថ្កុំថ្កើង លុះត្រាតែយើងចេះថែរក្សា។ ទោះបីខ្មែររស់នៅប្រទេសណា ចូរកុំភ្លេចថាខ្លួនកើតមកជាខ្មែរ កុំឲ្យបរទេស គេមកបង្វែរ ឲ្យខ្មែរនិងខ្មែរ បែកសាមគ្គីគ្នា ថ្វីបើគេហ៊ានចំណាយ ប្រាក់កាសចាយហូរហៀរយ៉ាងណា ចូរកុំភ្លេច កេរ្តិ៍ឈ្មោះខេមរា រុងរឿងថ្លៃថ្លា តាំងពីបុរាណ ព្រលឹងជាតិនៅគង់វង្សបានយូរ ទាល់តែយើង ស៊ូរួបរួមគ្នាគ្រប់ប្រាណ កសាងជាតិដោយក្តីក្លាហាន នោះជាតិយើងបានស្គាល់ក្តីរុងរឿង។

ខ្មែរស្រឡាញ់ខ្មែរចេះជួយខ្មែរនោះប្រទេសរបស់យើងអាចរីកចំរើនបាន

Thursday, November 13, 2014

Cambodia: New Crackdown on Protesters - Donors Should Press Government to Free Activists


“The Cambodian government’s latest crackdown on peaceful protest makes a mockery of promises of democratic reform.The country’s donors should publicly condemn this escalating wave of abuse.Failure to speak out will only encourage the ruling party to further close political space and block any hopes for progress toward a genuine multi-party democracy.” - Brad Adams, Asia director
Cambodia: New Crackdown on Protesters
Donors Should Press Government to Free Activists
Human Rights Watch | November 13, 2014

(New York) – The Cambodian government is carrying out a new wave of arrests of opposition party and social activists, Human Rights Watch said today. Cambodia’s donors should speak out against the government’s harassment, arbitrary detention, and summary trials of peaceful protesters and the government should end the crackdown. 
Since November 10, 2014, Cambodian authorities have arrested 11 peaceful protesters who within a day were convicted in summary trials resulting in one-year prison sentences. At least four others, including two Buddhist monks, have also been arrested. The wave of arrests comes amid a campaign by the ruling Cambodian People’s Party (CPP) of Prime Minister Hun Sen to pressure the main opposition party to scale back demands for reforms to Cambodia’s fundamentally flawed electoral system. 
“The Cambodian government’s latest crackdown on peaceful protest makes a mockery of promises of democratic reform,” said Brad Adams, Asia director. “The country’s donors should publicly condemn this escalating wave of abuse. Failure to speak out will only encourage the ruling party to further close political space and block any hopes for progress toward a genuine multi-party democracy.”
 
The crackdown has been characterized by a range of human rights violations. State security forces have aggressively denied the right to peaceful assembly by violently breaking up peaceful protests. The authorities have filed trumped-up charges against protesters or would-be protesters. Those charged have been routinely denied bail, convicted after summary trials that did not meet international standards, and given maximum prison sentences.
 
On November 10, Phnom Penh Municipal Police Commissioner Chuon Sovan ordered police and other security forces to intervene against what the authorities deemed an “unauthorized” demonstration outside City Hall by residents of the capital’s Boeng Kak area. The protesters included victims of earlier forced evictions there, who came to draw attention to the municipality’s failure to relieve severe flooding of their neighbourhood caused by the filling of a local lake. The security forces scuffled with several protesters engaged in a sit-down that briefly hindered vehicles in one lane of traffic on a boulevard in front of City Hall, although traffic otherwise continued to flow.
 
The security forces detained seven women protesters, immediately charging them with obstructing traffic under the Land Traffic Law. In a summary trial the next day, November 11, lasting less than three hours, a Phnom Penh court convicted all seven and sentenced them to the maximum penalty of one year in prison and fines of two million riel (approximately US$500).
 
On November 11, security forces broke up an “unauthorized” peaceful assembly in front of the court calling for the release of those arrested the day before. They arrested three women protesters and a Buddhist monk, charging them with aggravated “violent resistance against a public official acting in the discharge of his or her duties.” On November 12 all four were given a summary trial in a Phnom Penh court and sentenced to one year in prison.
 
On November 11, the authorities also arrested Meach Sovannara, head of the Information Department of the opposition Cambodia National Rescue Party (CNRP). He was detained under a warrant alleging he had joined an “insurrection” on July 15. On that date, security forces broke up a CNRP protest calling for reopening the government-designated “Freedom Park” demonstration site in Phnom Penh, resulting in a violent melee between security forces and some protesters. The available evidence shows Sovannara urged CNRP members to remain nonviolent, but a court has denied him bail.
 
The authorities arrested another CNRP activist, Tep Narin, on November 13, for his involvement in the purported “insurrection.” Sum Puthy, an elected CNRP council member for Phnom Penh, has been detained since September on similarly trumped-up charges related to the July 15 events. Sum Puthy’s request for release pending trial was rejected on November 12. A fourth CNRP activist, Ouk Pich Samnang, arrested on October 25 on the same spurious grounds, is being held without bail.
 
On November 12 the authorities arrested two Buddhist monks just outside a Phnom Penh pagoda as they went to support a demonstration by farmers who had come to the capital from the countryside to protest alleged land-grabbing. Media reports said the monks were to be charged under the criminal code with “participation in a group or a conspiracy” formed “to commit one or more felonies,” based on security force assertions that bamboo and other flagpoles the monks were taking to the demonstration were intended for use as weapons against the security forces.
 
The allegations against these opposition party and social activists are clearly politically motivated. The authorities should immediately and unconditionally drop all charges and order the release of all those activists jailed or imprisoned.
 
“The government’s actions in the face of peaceful protest are that of a dictatorship, not a democracy,” Adams said. “The break-up of protests and the summary trials harken back to the CPP’s one-party state in the 1980s. Are donors going to keep silently writing the checks that prop up the Hun Sen government, or are they finally going to find their voices and demand an end to crude repression?”

Saturday, May 3, 2014

យួនត្រូវ «ខ្ជាក់» កោះត្រល់ទាំងអាមាស់!


កកន៖ អានអត្ថបទវិភាគ​ «យួន​ត្រូវ​ខ្ជាក់​កោះ​ត្រល់​ទាំង​អាមាស់» របស់​លោក​សុទ្ធ ប៉ូ​លីន ចុះ​ផ្សាយ​ក្នុង​សំលេង​ខ្មែរ​នៅ​បរ​ទេស អង្គរ​បូរី​​ ធ្វើ​អោយ​ខ្ញុំ​មាន​ការ​សប្បាយ​រីក​រាយ​ក្នុង​ចិត្ដ​​ជា​អនេក។ តើ​​យួន​វា​ខ្ជាក់​កោះ​ត្រល់​អោយ​ខ្មែរ​វិញ​ដែរ​ឬ​អត់​?.. ត្រង់​នេះ​ឃើញ​ថា​ យួន​ពិត​ជា​អាច​ខ្លាច​ច្បាប់​អន្ដរ​ជាតិ​មែន លុះ​ត្រា​ខ្មែរ​យើង មេ​ដឹក​នាំ​យើង​ហ៊ាន​ងើប​ឡើង ស្វែង​រក​ឯក​សារ​ទាំង​ឡាយ​យក​ទៅ​ប្ដឹង​ដល់​អន្ដរ​ជាតិ​អោយ​ជំនុំ​ជំរះ ដូច​ករណី​ក្នុង​រឿង​ប្រា​សាទ​ព្រះ​វិហារ​នោះ ទើប​វា​មែន តែ​បើ​យើង​ខ្មែរ​ មេ​ដឹក​នាំ​យើង អ្នក​នយោ​បាយ​ជាតិ​យើង មិន​ខ្វល់​ខ្វាយ មិន​អើ​ពើ មិន​​ស្នេហា​​ជាតិ​​ពិត​ៗ ហើយ​នាំ​គ្នា​ងើប​ឡើង​ស្វែង​រក​ឯក​សារ ទៅ​ប្ដឹង​ត​វ៉ា​​ទាម​​ទារ​ទេ​នោះ យួន​ក៏​មិន​អាច​ហារ​ខ្ជាក់​កោះ​ ឬ​ទឹក​ដី​ដែល​វា​លេប​ទៅ​ហើយ​មក​អោយ​ខ្មែរ​វិញ​នោះ បាន​ឡើយ​​។
កូន​ខ្មែរ ប្រជា​រាស្ត្រ​ខ្មែរ អ្នក​នយោ​បាយ​ជាតិ ត្រូវ​តែ​នាំ​គ្នា​រក្សា​បូរណ​ភាព​ដែន​ដី​ខ្មែរ​អោយគង់វង់ន លោក​សុទ្ ប៉ូ​លីន​ដែល​បាន​ខំ​ស្វែង​រក​​ឯក​សារ​មក​ដាក់​ជូន​មិត្ដ​អ្នក​អាន ដើម្បីអង្រួនស្មារតីកូនខ្មែរអោយមានស្មារតីរឹងប៉ឹងភ្ញាក់រលឹក អោយចេះពិចារណា ស្វែង​រក​ការ​ពិត​ណា​មួយ​ ដែល​ទាក់​ទង​នូវ​បូរណ​ភាព​ដែន​ដី​ខ្មែរ អោយពឹងផ្អែកលើឯកសារ ជាពិសេសឯកសារបារាំង (លោកប្រេវីយេ) យក​ទៅ​ទាម​ទារ​ប្ដឹង​អន្ដរ​ជាតិ​ ដោយ​អហឹង្សា​។ ក្នុង​អត្ថ​បទលោកសុទ្ធ ប៉ូលីនបានសរសេរអំពីបន្ទាត់ប្រវីយេ សំអាងទៅលើឯកសារមួយចំនួន ហើយ​ដែល​ខ្ញុំ​គិត​ថា គឺ​ជា​ឯក​​សារ​យ៉ាង​សំខាន់​មួយ សំរាប់​បង​ប្អូន​ខ្មែរគ្រប់ៗគ្នា គួរស្វែងរកយល់ដឹងផងដែរ ដូច្នេះហើយ ទើបខ្ញុំសូមលើកយកអត្ថ​បទ​នេះ មក​ដាក់​ជូន​​ប្រិយ​មិត្ដ​អ្នក​អាន​គ្រប់​ៗ​គ្នា អោយបានអាន ហើយធ្វើការកត់សំគាល់ និងស្វែងយល់ដោយខ្លួនឯងផង។ អត្ថបទ មាន​ខ្លឹម​សា​រ​ដូច​ត​ទៅ​នេះ ​(កឈ)។
…………………………………………………………
ក្នុងប្រការធ្វើក្ដីក្ដាំដណ្ដើមទឹកដីពីយួនមកវិញ… យើងត្រូវប្រើឯកសារ។ បើគ្មានឯកសារទេ ក៏យើងគ្មានទឹក​មាត់​ឯ​ណា ទៅ​ត​វ៉ា​ជា​មួយ​តុលា​ ការ​អន្ដរ​ជាតិ​នោះ​ដែរ (ប្រការព្រះវិហារជាមួយសៀមជាឧទាហរណ៍)។ ការប្រើចំបាំងរាំងជល់ ជាដំណោះ​ស្រាយ គឺ​ជា​អំពើ​ល្ងង់​ខ្លៅ ពី​ព្រោះ​ កំលាំង​ទ័ព​របស់​យើង​តិច​តួច​ជាង​គេ.. ចំណែកជំលោះរវាងខ្មែរ និងខ្មែរ ដោយចោទប្រកាន់អ្នកនេះ ឬអ្នកនោះកាត់​ដី​អោយ​យួន​នោះ​ក៏​ជា​ការ​ ធ្លាក់​ចូល​ក្នុង​ឧបាយ​កល​របស់​ខ្មាំង​យួនដូចគ្នាដែរ… ពីព្រោះ យួនត្រូវការអោយខ្មែរយើងឈ្លោះគ្នា ដើម្បីបំបាត់ដាននៃអំពើ​ចោរ​កម្ម​ប្លន់​ទឹក​ដី ​របស់​វា​។ យើង​ត្រូវ​យក​ឯក​សារ​បារាំងមកប្រើជាមធ្យោបាយ ដើម្បីទាមទារយកទឹកដីរបស់យើងមកវិញ ពី​ព្រោះ​ខ្មែរ​ហើយ​និង យួន​ធ្លាប់​ រស់​នៅ​ក្រោម​អាណា​និគម​បារាំង​ដូច​គ្នា។ ឯកសារបារាំងជាផ្លូវការបានសរសេរដូច្នេះថា៖
«ទឹកដីដែលពួកសៀមបានដណ្ដើមយកទៅ ក៏ត្រូវបង្វិលមកកម្ពុជាវិញ នៅថ្ងៃទី៩ ខែធ្នូ ១៩៤៦។ ក៏ប៉ុន្ដែទឹកដី​ដែល​យួន​បាន​ដណ្ដើម​យក​ទៅ​ មិន​បាន​បង្វិល​មក​ខ្មែរ​វិញ​ទេ​។ បើទោះជាមានសេចក្ដីសន្យាពីឧត្ដមនាវី De la Grandière យ៉ាងណាក៏ដោយ រដ្ឋ​សភា​បារាំង នៅ​យប់​ថ្ងៃ​ទី​ ២១ ឧសភា ១៩៤៩ បាន​បោះ​ឆ្នោត​ភ្ជាប់ដែនដីកូសាំងស៊ីន អតីតទឹកដីអាណានិគម មិន មែនតភ្ជាប់អោយទៅប្រទេស​កម្ពុជា​ដែល​ធ្លាប់​មាន​កម្ម​សិទ្ធិ​ប្រ​វត្ដិ​សាស្រ្ដ​ទៅ​លើ​ទឹក​ដី​ទាំង​នេះ​ទេ ប៉ុន្ដែភ្ជាប់ទៅអោយ វៀតណាមវិញ។ ដូច្នេះទៅជនជាតិខ្មែរ ៦០០.០០០នាក់ ដែល​រស់​នៅ​ដោយ​ សារ​មុខ​របរ​កសិ​កម្ម និង​ជំនួញជួញដូរតូចតា ច ក៏បានធ្លាក់ទៅក្រោមនឹមនៃរដ្ឋមួយ (យួន) ដែលប៉ុនប៉ងប្រាថ្នា​បំផ្លិច​បំផ្លាញ​ភាសា និង​ទំនៀម​ ទំលាប់​ប្រពៃ​ណី​ពី​ដូន​តា​របស់​ពួក​គេ» (ដកស្រង់ចេញពី Histoire du Cambodge par A. Dauphin-Meunier – Press Universitaires de France- Paris 1968 -P-114)។។
ដូច្នេះ ការកាត់ទឹកដីកម្ពុជាក្រោមអោយទៅយួន (ដោយមានទឹកដីកោះត្រល់នៅក្នុងនោះដែរ និងដោយមានខ្សែ​បន្ទាត់​ប្រេ​វី​យេ ជា​ព្រំ​ដែន​ សមុទ្រ​រវាង​កម្ពុ​ជា​វៀត​ណាម) បានប្រព្រឹត្ដឡើងជាផ្លូវការ ដោយប្រទេសបារាំងបានសំរេចពីលើ ក្បាលខ្មែ​ររួច​ទៅ​ហើយ តាំង​ពី​ឆ្នាំ​១៩៤៩​។ ការ​ដែល​គួរ​អោយ​កត់​សំគាល់​នៅក្នុងឯកសារខាងលើ គឺប្រទេសបារាំងបាន ទទួលស្គាល់ថា ខ្មែរមានកម្មសិទ្ធិជាម្ចាស់​ទឹក​ដី​កូសាំង​ស៊ីន… តែ​ ប្រែ​ជា​លើក​ដី​នេះ​ទៅ​អោយ​វៀត​ណាមទៅវិញ។ ប៉ុន្ដែ ទោះជាយ៉ាងនេះក្ដី សាធារណរដ្ឋបារាំងមិនបានចង់អោយខ្មែរ​បាត់​បង់​ទឹក​ដី​កោះ​សមុទ្រ​ អោយ​លើស​ពី​ខ្សែ​បន្ទាត់​ប្រេ​វីយេ​នោះ​ឡើយ… ដែលជាមរតកជាផ្លូវការបន្សល់ទុកដោយបារាំងអាណានិគម សំរាប់​ជា​មរ​តក​ជា​ផ្លូវ​ការ​ បន្សល់​ទុក​ ដោយ​បារាំង​អាណា​និគម​សំរាប់​អោយខ្មែរ-យួនចែកដីគ្នា។
ដូច្នេះ នៅពេលដែលរាជការ «សង្គមរាស្រ្ដនិយម» របស់សំដេចនរោត្ដម សីហនុ ចាប់ផ្ដើមធ្វើការចរចាជាមួយ​យួន​ខាង​ជើង (១៩៤៩) អោយ​ទទួល​ស្គាល់ «ព្រំ​ដែន​បច្ចុប្បន្ន» នៃ​ប្រទេសកម្ពុជា គឺសំអាងទៅលើព្រំដែនដែលបន្សល់ទុកដោយ​អា​​ណា​និគម​បារាំង បើ​ព្រំ​ដែន​ សមុទ្រ​ គឺ​នៅ​លើ​ខ្សែ​បន្ទាត់​ប្រេ​វីយេ​។ នៅពេលដែលសាធារណរដ្ឋបារាំងរបស់លោកឧ ត្ដមសេនីដឺគ្ហោល ប្រកាស​ទទួល​ស្គាល់ «ព្រំ​ដែន​ បច្ចុ​ប្បន្ន» នៃ​កម្ពុជា ក៏​សំអាង​ទៅ​លើ​ខ្សែ​បន្ទាត់​ប្រេវី​យេ (១៩៦៦)។ នៅ ពេលដែលរដ្ឋការនិចសុនយល់ព្រម​ទទួល​ស្គាល់ «បូរណ​ភាព​ទឹក​ ដី» នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៦៨ ក៏​សំអាងទៅលើ ខ្សែបន្ទាត់ប្រេវីយេដូចគ្នា ជាព្រំដែនកម្ពុជារវាងប្រទេស​កម្ពុជា​ នឹង​វៀត​ណាម​ ខាង​ត្បូង​។
បញ្ហាស្ថិតនៅត្រង់ថា រដ្ឋការវៀតណាខាងត្បូង ជាបន្តបន្ទាប់ ជាពិសេសគឺរដ្ឋការង៉ោ-ឌិនយៀម និង ង្វៀង-យ៉ាំង​ធីវ មិន​ដែល​ព្រម​ទទួល​ ស្គាល់​ខ្សែ​បន្ទាត់​ប្រេ​វីយេ​នោះ​ទេ​។ ពួកគេមិនសប្បាយចិត្ដ ត្រឹមតែបានកាន់កាប់កោះត្រល់ប៉ុណ្ណោះទេ គឺពួកគេ​ចង់​វាត​យក​កោះ​ខ្មែរ​ទាំង​ អស់ ដែល​នៅ​ជាប់​នឹង​ឆ្នេរ​ខេត្ដ​កំពត ដែលសំបូរដោយលោហធាតុដែក ថ្មកំបោរ Phosphate de chaux) សំរាប់ធ្វើជីរ និង​ស៊ី​ម៉ង់ ហើយ​និង​ «មាស​ខ្មៅ» ជា​មហា​សាល (ប្រេង​កាត)។
នៅក្នុងសៀវភៅ Histoire du Cambodge ដដែល ទំព័រ១២៣ លោក A. Dauphin-Meunier បានសរសេរថា៖ «ចំណែក​រដ្ឋា​ភិបាល​ព្រៃ​នគរ​ ​វិញ មិន​សប្បាយ​ចិត្ដ នឹង​ប្រើ​អំណាច​សង្កត់សង្កិនទៅលើជនជាតិខ្មែរ ៦០០.០០០នាក់ នៅដែនដីកូសាំង ស៊ីនប៉ុណ្ណោះទេ (កកន ៖ ជន​ជាតិ​ខ្មែរ​ ជា​ប្រជា​ជន​ភាគ​ច្រើន​នៅ​ដែន​ដីកូសាំងស៊ីន ម៉្លោះហើយមិនមែនមានតែ៦០០.០០ នាក់ប៉ុណ្ណោះទេ ពេលដែលបារាំង​ចាក​ចេញ​ទៅ លេខ​ចំនួន​ នេះ​ជា​ទង្វើ​ថ្ពិន​ភ្នែក​របស់​ពួក​រដ្ឋការ​យួនតែប៉ុណ្ណោះ) រដ្ឋការព្រៃនគរ ថែមទាំងទាមទារជាផ្លូវការ តាំងពីឆ្នាំ១៩៦០ នូវកោះ​សមុទ្រ​ខ្មែរ​ស្ទើរ​តែ​ ទាំង​អស់​ដែល​មាន​ទំនាក់​ទំនង​ជាមួយ​ខេត្ដកំពត»។
ទៅថ្ងៃមុខទៅ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧៣ លោកប្រធានាធិបតីង្វៀង-យ៉ាំងធីវ នៃវៀតណាមខាងត្បូង ថែមទាំងបានបញ្ជូនម៉ារីន​យួន ទៅ​គំរាម​កំហែង​ ក្រុម​ហ៊ុន​ បារាំង Elf-Erap មិន​អោយ​រុក​រក​ប្រេងកាតនៅកោះសមុទ្រខ្មែរពូលូវវ៉ៃ។ នៅក្នុងពេល ជាមួយគ្នានោះ លោក​ធីវ​បាន​ប្រកាស​ថា៖​ «ត​ទៅ​អនា​គត ប្រទេស​កម្ពុជា នឹងធ្លាក់ទៅជាប្រទេសចំណុះវៀតណាម ត្រង់ក្រោមវៀតណាមណាមួយ ខាងជើង ឬ​ខាង​ត្បូង​នោះ​មិន​មែន​ ជា​រឿង​សំខាន់​ទេ​»​។ (កំនត់​របស់​លី-ឌៀប៖ កាល​ពី​ឆ្នាំ ២០០៤ ខ្ញុំ​បានចុះផ្សាយនូវឯកសារយ៉ាងសំខាន់មួយ ស្ដីអំពីការ​ប្រ​ជុំ​របស់​ពួក​យួន​សេរី​ នៅ​ទី​ក្រុង​សាន់​តា-អាណា រដ្ឋកាលី ហ្វ័រញ៉ា ក្រោមអធិបតេយ្យភាពរបស់លោកង្វៀង-កៅគី ដែលទើបវិលត្រលប់ពី​ទស្សន​កិច្ច​នៅ​ក្រុង​ហាន​ ណូយ​។ លោក​ង្វៀង-កៅ​គី បច្ចុប្បន្ន​មេ​ដឹក​នាំ​រដ្ឋាភិបាលក្រៅស្រុកយួនសេរីក្រុមទី២ (ក្រុមទី១ ដឹកនាំដោយលោក​ង្វៀង-ខាន់​) បាន​និយាយ​ ប្រាប់​ទៅ​អ្នក​គាំ​ទ្រ​ខ្លួន​ថា សូម​អោយពួកយួនសេរីបង្អន់ ឈប់ឆារឆៅពួករដ្ឋការបច្ចុប្បន្ន ពីព្រោះពួកគេកំពុងមានឥទ្ធិ ពល​កាន់​ក្ដាប់​លើ​ស្រុក​ ខ្មែរ​ទាំង​មូល ហើយ​នឹង​ទុក​ឱកាស​អោយពួកគេធ្វើកិច្ចការជាប្រយោជន៍ដល់ជាតិវៀតណាម ទាំងមូល។ «ពួក​ខ្មែរ​វា​គ្មាន​ដឹង​អ្វី​ទេ គឺ​ដូច​ជា​ត្រី​ ពុល​អញ្ចឹង កំពុង​សប្បាយ​ភ្លេច​ខ្លួន និងកំពុងខាំគ្នាវក់វី»។ លោកង្វៀង-កៅ គីនិយាយប្រាប់អង្គប្រជុំនៅក្នុងភោជនីយដ្ឋាន​មួយ ដែល​កិច្ច​ប្រជុំ​ នេះ​មាន​រយៈ​ពេល​ជិត​ភ្លឺ​។ នៅរាល់ពេលខ្ញុំនឹកដល់សំ ដីរបស់លោកង្វៀង-កៅគីនេះ ខ្ញុំមានការឈឺចាប់ក្នុងចិត្ដ​ខ្លាំង​ណាស់ ជា​ពិសេស​ក្រោយ​ ពេល​ខ្ញុំ​ក្រលេក​ឃើញ​ពួក​មេៗ​ខ្មែ រ (រួមទាំងស្ដេចផង) បាននាំគ្នាទាំងហ្វូងទាំងហ្វាយ ទៅផ្គាប់ផ្គុនយកចិត្ដយួន។ ការធ្វើ​សន្ធិ​សញ្ញា​បន្ថែម គឺ​ជា​ ទង្វើ​ដ៏​ឆោត ល្ងង់​ក្រៃ​លែង​នៃ​ថ្នាក់​ដឹក​នាំខ្មែរ (លោកហ៊ុន-សែនរហូតទាល់តែកន្ដៀតតាមខ្លួន យកសន្ធិសញ្ញាដែល​ខ្លួន​លប​ធ្វើ​នោះ ទៅ​ស៊ី​ញ៉េ ​ដល់​ផ្ទះ​ចៅ​ហ្វាយ​ឯ​ក្រុង​ហាណូយ​ទៅ​ទៀត) រួចហើយថែមពីលើនេះ បានទាំងប្រព្រឹត្ដនូវអំពើថោកទាបព្រៃ ផ្សៃ ដោយ​បាន​ធ្វើ​ការ​ឃ្លុំ​មាត់​ចាប់​ អ្នក​ជាតិ​និយម​ជា​ខ្មែរ​គ្នា​ឯង​យក​ទៅ​ញាត់​គុក​ច្រវ៉ាក់។ នេះហើយរឺ ការវង្វេងរបស់យើង?!)។
គិតទៅង្វៀង-យ៉ាំងធីវមានរិកពារព្រហើនកោងកាច ប្រហែលគ្នានឹង ផាំ-យ៉ាំងដុង (អាកុងដូចអាកា)។ ជន​ទាំង​ពីរ​នេះ​មិន​មែន​ត្រឹម​តែ​ចង់​បាន​ កោះ​ត្រល់ ឬ​កោះ​សេះ​ ឬ​ក៏​អាណា​ខេត្ដ​កំពតតែប៉ុណ្ណោះទេ ពួកវាមានគោលប្រាថ្នាលើទឹកដីកម្ពុជាទាំងមូល។
ចុះហេតុដូចម្ដេច បានជានៅក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន ដែលចូលហួសសតវត្សទី២០ ទៅហើយ ពោលគឺចូលដល់​ឆ្នាំ​២០០៦​ទៅ​ហើយ កម្ពុជា​ កណ្ដាល​របស់​យើង មិន​ឃើញ​បាត់​បង់​ទៅ​ណា​ទៅ?។ ផាំ-យ៉ាំងដុងបានលេបទឹកដីកម្ពុជាទាំងមូលនៅក្នុង ឆ្នាំ១៩៧៩… ហេតុ​អ្វី​វា​មិន​លេប​ រហូត​ទៅ?​។ ហេតុ​អ្វី​បាន​ជា​យួន​ត្រូវ​ខ្ជាក់​ទឹក​ដីខ្មែរកណ្ដាលមកវិញ កាលក្នុងឆ្នាំ១៩៨៧ ដោ យដកកងទ័ពរបស់​វា​ត្រលប់​ទៅ​វៀត​ណាម​ វិញ?​។ ប្រការ​ទាំង​នេះ​ គឺ​មក​ពីវាលេបមិនរួច វាត្រូវតែខ្ជាក់មកវិញដូច្នេះឯង!!..។ ពីថ្ងៃនេះតទៅ យួន​មាន​តែ​ខ្ជាក់​ប៉ុណ្ណោះ ឥត​មាន​លេប​ បាន​ជា​ថ្មី​ទេ​។ កាល​ណា​គេ​ជ្រុល​ជា​ខ្ជាក់ទៅហើយ គេ ត្រូវតែខ្ជាក់ទាំងអស់។ មុខមាត់របស់ផាំ-យ៉ាំងដុង មុន​ពេល​ស្លាប់ ជា​មុខ​មាត់​អភ័ព​ នៃ​ជន​បរា​ជ័យ ដែល​ត្រូវ​បង្វិល​ទ្រព្យ​សម្បត្ដិ​ដែលខ្លួនប្លន់គេអោយទៅគេវិញ!។
ចុះនៅពេលសព្វថ្ងៃនេះ យួនមានកោះត្រល់នៅក្នុងមាត់របស់វាទៅហើយ ម្ដេចក៏វាមិនលេបយកទៅ? ហ៊ុន-សែនជា​អាយ៉ង​របស់​យួន​ ស្រាប់ ព្រម​ទាំង​មាន​អំណាច​ច្រើន​ជាង​ស្ដេចទៅទៀត ចុះម្ដេចបានជាចាំបាច់ឆ្គេមឆ្គូមធ្វើសន្ធិសញ្ញាបន្ថែម «កុំ​អោយ​ខ្មែរ​ថា​ជា​របស់​ខ្មែរ​ ចំណែក​យួនថា​ជា​របស់​យួន» យោងតាមសំដីផ្ទាល់របស់ហេង-សំរិន??
សព្វថ្ងៃនេះ គេអាចមើលឃើញសញ្ញាច្បាស់ណាស់ ថាយួនកំពុងហារខ្ជាក់កោះត្រល់មកវិញ។ បើតាមយួន​ស្រលាញ់​កោះ​ត្រល់ វា​សុខ​ចិត្ដ​ អោយ​កោះ​នេះ​រលាយ​សាប​សូន្យ លិចលង់ទៅបាតសមុទ្រតែម្ដង ជាជាងបង្វិលត្រលប់អោយខ្មែរវិញ ចុះ​ហេតុ​អ្វី​បាន​ជា​យួន​អនុញ្ញាត​អោយ​ ខ្មែរ​នៅ​ភ្នំ​ពេញ​ដាក់​វិនិយោគ​ទុន សាងសង់វិមានវិស្សមកាលនៅកោះត្រល់? ខ្មែរជាជនល្ងង់ខ្លៅពិតមែន ប៉ុន្ដែ «លុយរកស៊ី)» វាង​វៃ​ឆ្លាត​ណាស់​ វា​មិន​ត្បុល​ទៅ​រស់​នៅ​កន្លែង​ណា​ ដែល​វាគ្មានអនាគតនោះទេ។ ប៉ុន្ដែសូមប្រយ័ត្នណ៎ា! កោះត្រល់ជាប់នឹងដែនដីខេត្ដ​កំពត​ពិត​មែន. ប៉ុន្ដែ​កោះ ​នេះ​ជា​និមិត្ដ​រូប​នៃ​ដែន​ដី​កម្ពុ​ជា​ក្រោម ដោយត្រូវយួនប្លន់យកទៅចំនួន២៩១ឆ្នាំមកហើយ ជាមួយនឹងខេត្ដពាម(ហាទៀង)។ កាល​ណា​យួន​ខ្ជាក់​ កោះ​ត្រល់ គឺ​យួន​កំពុង​ខ្ជាក់​ទឹក​ដី​កម្ពុជា​ក្រោមទាំងមូលមកអោយខ្មែរវិញ!។ ដើម្បីដឹងថា តើហេតុអ្វីយួនមាន ការតព្វកិច្ច​ចាំ​បាច់​ត្រូវ​តែ​ខ្ជាក់​កោះ មក​វិញ យើង​ត្រូវ​សិក្សា​វិភាគ​អំពី​ឯក​សារ​ប្រេវីយេ។

ប្រវត្ដិនៃខ្សែបន្ទាត់ប្រេវីយេ

នៅក្នុងសម័យអាណានិគមបារាំង ការចាប់ផ្ដើមដណ្ដើមកោះសមុទ្រនៅជាប់នឹងខេត្ដកំពត រវាងខ្មែ-យួន បានប្រព្រឹត្ដ​ឡើង​តាំង​ពី​ឆ្នាំ​១៩១៣​ (មក​ទល់​ឥលូវ​នេះ​គឺ​ជិត​មួយ​សតវត្ស​ហើយ​)​។ តាមពិតគឺជាការដណ្ដើមគ្នារវាងរដ្ឋការបារាំងនៅកូសាំងស៊ីន ហើយ​នឹង​រដ្ឋការ​បារាំង​ប្រចាំ​ នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា​។ គួរ​កត់​សំគាល់​ថា ពួកគេមិនបានដណ្ដើមគ្នាអំពីកោះត្រល់ទេ…ដោយបារាំងទាំងសងខាង​បាន​ទុក​កោះ​ត្រល់​នៅ​ខាង​យួន​ ទៅ​ហើយ ដូច្នេះ​ខ្សែ​បន្ទាត់​ប្រេ​វីយេ​បាន​ធ្វើ​ឡើង ដោយមិនពាក់ពន់ នឹងកោះត្រល់ទេ… គឺសំដៅទៅលើកោះផ្សេងៗ ឯ​ទៀត​ទាំង​អស់ លើក​ លែង​តែ​កោះ​ត្រល់។ (កកន៖ សូម​មើល​ផែន ទីភ្ជាប់មកជាមួយនៅខាងចុងអត្ថបទ)។
«បញ្ហាបានចាប់ផ្ដើមឡើង ដោយមានការដាក់ពាក្យសុំប៉ាតង់កាន់កាប់ដីនៃកោះទាំងនេះ ដែលសំបូរដោយ​រ៉ែ​ថ្ម​កំបោរ​ និង​លោហ​ធាតុ​ដែក​។​ មិន​ដល់​មួយ​ខែ​ផង​អភិបាល​នៅ​ហា​ទៀង បាន​ទទួលសំបុត្រដាក់ពាក្យសុំចែកឡូត៍អន្ដូងរ៉ែចំនួន១៤ កន្លែង ដែល​ទាក់​ទង​នឹង​កោះ​ក្នុង​ឈូង​សមុទ្រ​តែ​ប៉ុណ្ណោះ​។
«ចំណែកលោកអភិបាលបារាំងនៅកំពតវិញ បានទទួលពាក្យសុំចែកឡូត៍ដីមួយដែលស្ថិតនៅកោះតាង»។ «ម៉្លោះ​ហើយ​ គឺ​ជា​ការ​ចាំ​បាច់​ ដែល​អាជ្ញា​ធរ​នៃ​ប្រទេស​ទាំង​ពីរត្រូវសំរេចថា តើទឹកដីកោះទាំងនេះ ជាកម្មសិទ្ធរបស់ទឹកដីខាងណា» (ដក​ស្រង់​ចេញ​ពីសៀវ​ភៅ Les Frontière du Cambodge par Sarin Chhak P.154។
នរណាក៏ដឹងដែរថា អាជ្ញាធរបារាំងនៅខាងយួនមានបុណ្យសក្ដិធំជាងបារាំងនៅខាងខ្មែរ ហើយក្នុង​ប្រការ​ចែក​កោះ​ទាំង​នេះ នៅ​ក្នុង​សហ ​ភាព​បារាំង​សែស​តែមួយ គេ​មិន​បាន​ប្រើ​ច្បាប់​អន្ដរជាតិឯនាទេ ចុះហេតុដូចម្ដេចបានជាទេសាភិបា លបារាំងប្រចាំ​នៅ​ទី​ក្រុង​ហាណូយ មិន​ បាន​ប្រមូល​កោះ​ទាំង​អស់​នេះ​ប្រគល់​ទៅ​អោយខាងយួនទៅ? តើមាននរណាឃាំងឃាត់??.
ប្រការនេះ គឺ​បណ្ដាល​មក​ពី​អព្ភូត​ហេតុ​ដ៏​ជាក់​ស្ដែង​មួយ​ ខាង​ផ្នែក​បរិដ្ឋាន​ភូមិ​សាស្រ្ដ ដែល​បាន​ធ្វើ​អោយ​បារាំង​នៅ​ខាង​យួន មាន​សេច​ក្ដី​ភ័ន្ដ​ភាំង​ស្រ​លាំង​កាំង​អស់​រយៈ​ពេល​២៦​ឆ្នាំ (ពី​ឆ្នាំ​១៩១៣ ទៅ​១៩៣៩) ពោល​ គឺ​មាន​ដី​ជ្រោយ​វែង​អន្លាយ​កំពុង​តែ​ដុះ ហើយ​ដែល​ថ្ងៃ​ណា​មួយ អាច​បន្ដ​ភ្ជាប់​កោះ​ត្រល់​នៅ​នឹង​តំបន់​រាម (បើ​គេ​ពិនិត្យ​មើល​នៅ​លើ​ផែន​ទី​សព្វ​ថ្ងៃ ដែល​គេ​អាច​ទិញ​បាន​នៅ​ផ្សារ​បាយ័ន (ក្រុង​​ឡង​ប៊ិច) កោះ​ត្រល់​ស្ថិត​នៅ​ចំងាយ​ប្រ​មាណ​ ៤​គម.ប៉ុណ្ណោះ​ពី​កោះ​សេះ (សម័យ​ប្រេ​វី​យេ​ហៅ​ថា កោះ​ទឹក) ចំណែក​កោះ​សេះ​មាន​ចំងាយ​តែ ២គម ប៉ុណ្ណោះ​ពី កោះ​ថ្មី (ក្នុង​សម័យ​ប្រេ​វី​យេ​ហៅ​ថា​កោះ​កណ្ដាល)… ចំណែក​កោះ​ ថ្មី​នៅ​តំបន់​រាម​មាន​តែ​ចំងាយ​តែ​១គ.ម ប៉ុណ្ណោះ​មក​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃ​ប្រហែល​ជា​ដុះ​ជាប់​គ្នា​ទៅ​ហើយ​។ នៅ​ចុង​ជន្លួញ​មួយ​ ទៀត​ផ្នែក​ខាង​ជើង​កោះ​ត្រល់​ឋិត​នៅ​ចំងាយ​១២​គ.ម ពី​ខេត្ដ​កំពត ចំណែក​កន្ទុយ​កោះ​ត្រល់ ដែល​ឋិត​នៅ​ខាង​ត្បូង​បំផុត មាន​ចំងាយ​៥០​គ.ម ពី​ខេត្ដ​ហា​ទៀង​។ ដូច្នេះ​រដ្ឋការ​យួន​ត្រូវ​ដួល​ដេក​ស្លាប់​ដូច​នាង​កង​រី​នៅ​ត្រើយ​ហា​ទៀង​នោះ​ហើយ.. ព្រោះ​ខំ​ហែល​ទឹក​យ៉ាង​ណា ក៏​តាម​រិទ្ធិ​សែន​មិន​ទាន់​នៅ​កោះ​ត្រល់​នោះ​ឯង!​។
នៅក្នុងសៀវភៅ «ព្រំដែននៃប្រទេសកម្ពុជា» របស់លោកសារិន-ឆាកដដែលនៅទំព័រ១៥៧ មានសេចក្ដី​រាយ​ការ​ណ៍របស់​នាយក​ក្រសួង​ សុរិ​យោ​ដី​នៅ​ភ្នំ​ពេញ​ដែល​ជា​ជាតិ​បារាំង ផ្ញើជូនលោករ៉េស៊ីដង់ ស៊ូបេរីយើរ កាលពីថ្ងៃទី៩ មករា ១៩១៤​ដែល​មាន​សេចក្ដី​ដក​ស្រង់​ដូច្នេះ​ថា​។
«ស្ថានភាពភូមិសាស្រ្ដនៃកោះទាំងនេះ ត្រូវចង់ភ្ជាប់ជាច្បាប់ធម្មជាតិទៅប្រទេសកម្ពុជា ដែលនៅទីនោះ គេ​អាច​ឃ្លាំ​មើល (សន្ដិ​សុខ)​ កោះ​ទាំង​នេះ​យ៉ាង​ងាយ​ស្រួល​ជា​ទី​បំផុត ព្រោះ​ជាកន្លែងដែលស្ថិតនៅមិនឆ្ងាយពីក្រុមអាជ្ញាធរខ្មែរ។
«នៅទីបំផុត ហើយរឿងនេះពុំមែនជារឿងតូចតាចទេ គឺនៅឆកទឹកសាប (នៅជាប់នឹងឆកវាលរេញ) មានដីដុះជារៀង រាល់​ឆ្នាំ ធ្វើ​ពី​ដី​ល្បប់​ ដែល​នាំ​មក​ដោយ​ព្រែក​ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ថា ​ទឹកសាបដូចគ្នា។ ថ្ងៃមួយខ្ញុំបានដើរឆ្លងកាត់ទឹកនៅម្ដុំនោះ នៅ​ពេល​ទឹក​នាច បន្ទាប់​ពី​មាន​គ្រោះ ​ថ្នាក់​នាវា ទឹក​មាន​ជំរៅ ១.១០ម​តែ​ប៉ុណ្នោះ គឺនៅលើខ្សែក្រវាត់តែបន្ដិចបន្ដួច។ ម៉្លោះហើយគឺជារឿង​មួយ​ដ៏​ចំលែក​ខ្លាំង​ណាស់ ប្រសិន​ បើ​ថ្ងៃ​ណា​មួយ កោះ​កណ្ដាល (កោះថ្មី) ត្រូវបន្ដភ្ជាប់នឹងទឹ កដីកម្ពុជា ដោយសារដីដុះ ហើយមានឈ្មោះប្រែ​ត្រលប់​ថា ជា​ទឹក​ដី​កូសាំង​ទៅ​វិញ​ នោះ​ នៅ​ពេល​ដែល​ស្ថាន​ភាព​ភូមិ​សាស្រ្ដ ខ្ញុំសូមនិយាយម្ដងទៀតទៅចុះ តាំងពីការកទឹកកដី ជាពិសេសតាំងអំពីដើម​កំណើត​នៃ​កោះ​ទាំង​នេះ​ តែ​ម្ដង ហើយ​ថ្វី​បើ​មាន​ការ​រិប​អូសពីរដ្ឋការកូសាំងស៊ីនយ៉ាងណាក៏ដោយ គឺមានន័យថា តំបន់ទាំងនេះមានដំនើរភិន​ភាគ​លក្ខណៈ​ដែល​ត្រូវ​ ចង​ភ្ជាប់​ដោយ​ធម្ម​ជាតិ​ ជា​មួយ​នឹង​បូរណភាពទឹកដីនៃប្រទេសកម្ពុជា»។
(កកន ៖ នៅក្នុងប្រការច្បាប់អន្ដរជាតិសព្វថ្ងៃ កោះសមុទ្រដែលនៅចំងាយ២០ ម៉ៃល៍ពីប្រទេសណាមួយ ត្រូវ​គេ​ចាត់​ទុក​ថា ជា​សម្បត្ដិ​ ទ្រព្យ​នៃ​ប្រ​ទេស​នោះ​។ ដូច្នេះ​ទោះ​ជាមានខ្សែបន្ទាត់ប្រេវីយេក៏ដោយ ឬពុំមានប្រេវីយេក៏ដោយ កោះត្រល់​គឺ​ជា​ទ្រព្យ​សម្បត្ដិ​នៃ​ប្រទេស​ កម្ពុជា ហើយ​បើ​យួន​មិន​គោរព​ច្បាប់​ប្រេវីយេក៏ដោយ កោះត្រល់គឺជាទ្រព្យសម្បត្ដិនៃប្រទេសកម្ពុជា ហើយ​បើ​យួន​មិន​គោរព​ច្បាប់​ ប្រេ​វី​យេ ក៏​វា​ត្រូវ​តែ​គោរព​ច្បាប់​អន្ដរ​ជាតិ​ផង​ដែរ ពីព្រោះប្រទេសនេះ មិនអាចរស់នៅតែម្នាក់ឯងបានទេ!)។
បន្ទាប់ពីមានរបាយការណ៍នៃក្រសួងសុយោដីខាងលើ អស់ចំនួន២៥ឆ្នាំ ទើបបានលោកប្រេវីយេ ទេសា​ភិបាល​អិន្ឌូ​ចិន បារាំង​សែស​ប្រចាំ​ នៅ​ទី​ក្រុង​ហា​ណូយ ធ្វើ​សេចក្ដី​សំរេច​ទាក់​ទងនឹងកោះខ្មែរ ទាំងអស់នៅជាប់នឹងឆ្នេរកំពត។ នៅពេល នោះ គឺលោក​អគ្គ​ទេ​សា​ភិបាល​បារាំង​ ប្រេ​វី​យេ ទាល់​តំរិះ​អស់​សង្ឃឹម​ក្នុង​ប្រការ​យ៉ាងណា យកកោះខ្មែរទាំងអស់ជាប់នឹ ងខេត្ដកំពត ដោយរាប់ទាំង​កោះ​ត្រល់​មួយ​ផង​ដែរ​ យក​ ទៅ​ប្រគល់​អោយ​យួន​ជា​ផ្លូវ​ការ​។
លិខិតនៃអគ្គទេសាភិបាល ចុះថ្ងៃ៣១ មករា ១៩៣៩ ទីចំនាត់ការនៃកិច្ចការណ៍សាធារណៈ No 867-API (កកន៖ លិខិត​នេះ បាន​ចុះ​ផ្សាយ​ទាំង​ ស្រុង​នូវ​សៀវ​ភៅ «ព្រំដែន​នៃ​ប្រ​ទេស​កម្ពុ​ជា» ដដែល​នៅ​ទំព័រ២០៧)។

កម្មវត្ថុ

  • កោះទាំងឡាយក្នុងឈូងសមុទ្រសៀម
  • ទីក្រុងហាយណូយ ថ្ងៃទី៣១ មករា ១៩៣៩
  • អគ្គទេសាភិបាលនៃអិន្ឌូចិន
ជំរាបមកទេសាភិបាលកូសាំងស៊ីន នៅទីក្រុងព្រៃនគរ
«ខ្ញុំមានកិត្ដិយសនឹងបញ្ជូនពត៌មានអោយបានជ្រាបថា ខ្ញុំទើបនឹងបានពិនិត្យសើរើឡើងវិញ អំពីបញ្ហានៃកោះ​ទាំង​ឡាយ នៅ​ក្នុង​ឈូង​សមុទ្រ​ សៀម ហើយ​ដែល​កម្ម​សិទ្ធ​កាន់​កាប់​ត្រួតត្រាត្រូវបានប្រជែងដណ្ដើមគ្នា រវាងប្រទេសកម្ពុជានិងរដ្ឋ ការកូសាំងស៊ីន
«សភាពការណ៍ហ្វូងកោះទាំងនេះ ដែលស្ថិតនៅរាយប៉ាយ នៅតាមបន្ដោយជួរនៃឆ្នេរសមុទ្រខ្មែរ ហើយដែលមាន​កោះ​ខ្លះ ស្ថិត​នៅ​ស្រប​ ជាប់​នឹង​ត្រើយ​ប្រ​ទេស​ខ្មែរ​តែ​ម្ដង រហូតដល់មានដីដុះរាំងគោក ដែលកំពុងតែប្រព្រឹត្ដទៅក្នុងពេលស ព្វថ្ងៃ ហើយដែល​តំរូវ​អោយ​កោះ​ទាំង​ នេះ ត​ភ្ជាប់​ទៅ​នឹង​ត្រើយ​នៃ​ប្រ​ទេស​កម្ពុជាតែម្ដងក្នុងអនាគតដ៏ខ្លី គឺប្រទាញអោ យមានលក្ខណៈចាំបាច់ដ៏សម​រម្យ យោង​​តាម​សភាព​ការ​ភូមិ​ សាស្រ្ដ ដែល​តំរូវ​អោយ​កោះ​ទាំង​នេះ មាន​ការពឹងពាក់ទៅ លើរដ្ឋការនៃប្រទេសចុងក្រោយនេះ(កម្ពុជា
ខ្ញុំមានយោបល់ថា មិនអាចបន្ដសភាពការណ៍សព្វថ្ងៃ ដែលជំរុញអោយប្រជាជនដេលរស់នៅលើកោះទាំងនេះ អោយ​ធ្វើ​ដំណើរ​វែង​ឆ្ងាយ​ ដោយ​វាង​តាម​ជួរ​ទឹក​ដី​ខ្មែរ ដើម្បី​ធ្វើ​ការទាក់ទងជាមួយនឹងរដ្ឋការកូសាំងស៊ីននោះទៀតទេ។ «ក្នុងប្រការនេះ ខ្ញុំ​បាន​សំរេច​ថា កោះ​ទាំង​ឡាយ​ ដែល​ស្ថិត​នៅ​ខាង​ជើង​ខ្សែ​បន្ទាត់​មួយ ដែលចាកចេញពីមុខត្រង់(Ligne penpendiculaire) ដែលចាកចេញ​ពី​ព្រំ​ដែន​កម្ពុជា-កូសាំង​ស៊ីន​ ហើយ​បង្កើត​ជា​មុម​ ១៤០​អង្សារ ជា​មួយ​នឹង​ខ្សែទិសព្រួ ញខាងជើង (Le Nord du Méridien) ស្របតាមផែនទីដែលភ្ជាប់​មក​ជា​មួយ​នេះ​។​ (កកន ៖ សូម​សិក្សា​អំពី​ផែនទីនៃបន្ទា ត់ប្រេវីយេ ដែលមានបោះពុម្ពផ្សាយនៅក្នុងសៀវភៅ «ព្រំប្រទល់នៃប្រទេសកម្ពុជា» ដដែល​នៅ​ពីរ​ទំព័រ​ ចុង​ក្រោយ​បំផុ ត​ដែល​មាន​ចំណង​ជើងថា ព្រំដែនកម្ពុជា-កូសាំងស៊ីន -ស្របតាមកំនត់លេខ 867-API ចុះថ្ងៃ៣១-១-៣៩ របស់​អគ្គ​ទេ​សា​ភិបាល​ ខ្នាត​បង្រួម​ ១/៥០០.០០០)។ ខ្ញុំ​សំរេច​ថា កោះ​ទាំងឡាយ ដែលស្ថិតនៅខាងជើងនៃខ្សែបន្ទាត់នេះ គឺត្រូវកាន់កាប់ ដោយ​ក្រសួង​រដ្ឋការ​នៃ​ប្រ​ ទេស​កម្ពុ​ជា​។ រដ្ឋ​បាល​នៃ​ប្រូ​តិច​តូរ៉ា (ក្រសួងរដ្ឋការ បារាំង ប្រចាំនូវ ប្រទេសកម្ពុជា) ជាពិសេស ក្រសួងប៉ូលិស ត្រូវ​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​ទៅ​កោះ​ ទាំង​នេះ​។
(កកន ៖ យោងតាមសេចក្ដីខាងលើនេះ ខ្សែបន្ទាត់ប្រេវីយេអិតមានពីរទេ គឺមានតែមួយ។ គឺជាខ្សែបន្ទាត់ដែលបង្កើត​ជា​មុម​ត្រង់ ជា​មួយ​ នឹង​ខ្សែ​ព្រំ​ដែន​កែប-ហា​ទៀត ហើយដែលចាកចេញត្រង់ភ្លឹង ឆ្ពោះទៅកណ្ដាលសមុទ្រ។បើយើងយ ល់ថា អត្ថ​បទ​របស់​លោក​ប្រេ​វី​យេ​មិន​ ច្បាស់​លាស់ តែ​ផែន​ទី​របស់​គាត់​ច្បាស់​លាស់​ណាស់ ខ្សែបន្ទាត់ប្រេវីយេ ជាខ្សែ បន្ទាត់ត្រង់ភ្លឹង អិតមានបត់បែន​ទេ គឺ​បាន​សេចក្ដី​ថា ខ្សែ​ បន្ទាត់​បត់​បែន​ដែល​យើង​ឃើញ​សព្វ​ថ្ងៃ ជាទង្វើរបស់យួន។ ខ្សែបន្ទាត់ប្រេវីយេ គឺចែកទឹកដីកោះត្រល់ មក​អោយ​ខ្មែរ ចំណែក​ខ្សែ​បន្ទាត់​ របស់​យួន ត្រូវ​វាង​ ឬ​កុង​កោះ​ត្រល់​ផ្នែក​ខាង​ជើង ដើម្បីកេវយកកោះត្រល់ មកអោយខាងយួនវិញ។ នេះគឺ​ជា​ការ​លួច​ប្លន់​ទាំង​កណ្ដាល​ ថ្ងៃ​ត្រង់​ពី​សំណាក់​ជន​ជាតិ​យួន​។ ប៉ុន្ដែតើមានអន្ដរជាតិ ឯណាសុខចិត្ដទទួលស្គាល់ ខ្សែបន្ទាត់មួយដែល​បង្កើត​ជា​មុម​ត្រង់ (Une ligne perpendicul- aire) ហើយ​ដែល​ចេះ​បត់​បែន​តាម​ទំនើង​ចិត្ដ​នោះ?)​។
នៅទីបំផុតទៅ… លោកប្រេវីយេបានបញ្ជាក់អះអាងថា ខ្សែបន្ទាត់ប្រេវីយេ មិនមែនជាគំនូសព្រំដែនបែងចែក​ទឹក​ដី​ឡើយ ម៉្លោះ​ហើយ​ការ ​បែង​ចែក​ទឹក​ដី​រវាង​ខ្មែរ-យួន ត្រូវ​គិត​សើរើឡើងវិញទាំងអស់ទៅថ្ងៃក្រោយ។ យើងមានចំងល់ថា បើការចែក​ក្រសួង​គ្រប់​គ្រង​រដ្ឋ​បាល ហើយ​និង​ក្រសួង​ប៉ូ​លិស ពុំ​មែន​ជា​ការ​ចែក​ដី​ទេ​នោះ តើ​ជាអ្វីទៅវិញ យួនត្រូវប្រឈមមុខបរាជ័យពីរយ៉ាង៖
  • ទី១. យួនត្រូវជ្រើសរើសបន្ទាត់ប្រេវីយេ ដែលជាខ្សែបន្ទាត់ត្រង់ បើពុំនោះសោតទេ អិតមានអន្ដរជាតិឯណា​ទទួល​ស្គាល់​ចុះ​ចូល​រក​ស៊ី​ជា​ មួយ​យួន​ទេ​។ នៅ​ក្នុង​ពេល​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ​យួន​ត្រូវការអនុលោមជាមួយអន្ដរជាតិ ជាពិសេសប្រទេ សយួនដ៏ក្រីក្រ ត្រូវ​ការ​យ៉ាង​របៀប​ដាច់​ដាប​ បំផុត នូវ​ប្រាក់​វិនិ​យោគ​ទុន​មក​ពី​ប្រ​ទេស​ធំ​ៗ មានអឺរុប, កាណាដា, ជប៉ុន, ស ហរដ្ឋអាមេរិក។ ក្នុងប្រការនេះ​យួន​ត្រូវ​ពុះ​ចែក​ ៣/៤​ឬ ៤/៥​ នៃ កោះ​ត្រល់​មក​ខ្មែរ​វិញ ដើម្បី​អោយ​ខ្សែ​បន្ទាត់​ប្រេវីយេ មានតំលៃជាប្រវត្ដិសាស្រ្ដ
  • ទី២.ឬមួយយួនត្រូវទទួលស្គាល់ច្បាប់អន្ដរជាតិ ដែលបែងចែងថា កោះសមុទ្រដែលនៅចំងាយ២០ ម៉ៃល៍​ពី​ប្រទេស​ណា​មួយ ត្រូវ​ចាត់​ទុក​ ជា​កម្ម​សិទ្ធ​នៃ​ប្រទេស​នោះ​។ នៅ​ក្នុង​ប្រការ​ចុង​ក្រោយ​នេះ យួនត្រូវបាត់បង់ទឹកដីកោះត្រល់ទាំ ងមូល ចំណែក​ការ​លាត​សន្ធឹង​ផ្ទៃ​ទឹក​ចំនួន​២០​ម៉ៃល៍ ដែល​នៅ​ជុំ​វិញ​កោះ​ត្រល់ ត្រូវ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​ផែន​សមុទ្រ​ខ្មែរ។

Friday, December 20, 2013

Hun Sen threatened to hire "a third hand" to assassinate the CNRP leaders? ស្តាប់ ហ៊ុន សែន៖ បាតដៃទីបី? គឺឃាតកររបស់ ហ៊ុន សែន

 

Hun Sen said Article 78 of the constitution does not allow the prime minister and the king to dissolve the parliament, so he can't dissolve parliament and he cannot step down:

1. The constitution never allow co-prime ministers and co-ministers in 1993, but after losing the election, Hun Sen refused to step down and forced the constituent assembly to write a constitution stipulating about the co-prime ministers. 
2. The constitution never allows a coup d'etat but in 1997 Hun Sen mounted a coup d'eta against the election winner to become the sole prime minister, with a puppet prime minister chosen by him. After the 1998 election, which he cheated to win, he changed the constitution abolishing the co-ministers and "co-prime ministers" to make himself the sole prime minister.  
3. The constitution stipulates that Cambodia is a democracy with a pluralistic/multi-party system, but Hun Sen forced the king to inaugurate a single-party parliament after the July 28, 2013 election.
Hun Sen's actions above were/are illegal and unconstitutional, so, this time, dissolving the parliament or stepping down from power won't be illegal or unconstitutional because Hun Sen lost the election and came to power illegally and also the people/voters demanded that he step down.
Hun Sen's last sentence of "beware of a third hand" is a threat that he could hire thugs or organise his hit squads to cause trouble at the protests or assassinate protesters and CNRP leaders, like Sam Rainsy and Kem Sokha, and blame it on a "third hand", a third party, but was organised and hired by him or his men.

Cambodian Government Warns of Action Against Opposition Protests

CNRP protesters break for lunch during mass demonstrations
at Freedom Park in Phnom Penh, Dec. 19, 2013.RFA
Cambodia’s government on Thursday warned of action if the country’s opposition party went ahead with plans to block highways and seize buildings in protests aimed at pushing for new elections following fraud and other alleged irregularities in July polls.

The Cambodia National Rescue Party (CNRP), which says its victory in the July 28 election was snatched away due to poll fraud, launched daily protests since Sunday to force a re-election after its calls for an independent election probe were dismissed by the government.

Deputy CNRP President Kem Sokha on Thursday warned that opposition supporters would seize state buildings if the government continues to ignore opposition demands, a day after another senior party official spoke of plans next month to block key highways leading into the capital Phnom Penh, bringing traffic to a grinding halt.

“The demonstration’s organizers and demonstrators must respect human rights and their duties as Cambodian citizens. Individuals shouldn’t use their rights to abuse the rights of others,” a government statement said Thursday, rejecting any notion of new elections.

“The authorities and armed forces must implement their duties to uphold the law and to provide security to any protest to proceed peacefully and to avoid any violence.”

Government spokesman Khieu Kanharith said that if the CNRP sets roadblocks or seizes any government buildings, demonstrators would “face legal action.”

“The CPP doesn’t agree to a reelection because the election results were recognized by the [Cambodian] Constitutional Council (CCC),” he said, referring to the nation’s highest court.

Khieu Kanharith speaks with reporters in
 Phnom Penh, Dec. 13, 2013.
Credit: RFADay five
While Hun Sen’s ruling Cambodia People’s Party (CPP) and Phnom Penh municipal officials have branded the daily protests illegal, authorities have not engaged with the nonviolent supporters and Thursday’s statement was the first indication of action against protesters since the daily demonstrations began this week.

The statement said that the CNRP’s demonstrations were in violation of “democratic principles, rule of law, and negatively affected the people’s living standards and the country’s reputation,” urging the opposition to “respect the law.”

Kanharith warned the CNRP not to follow in the footsteps of the “Arab Spring” uprisings of the Middle East, saying the opposition wouldn’t be able to topple the ruling party because it enjoyed widespread voter support in the July elections.

Khieu Kanharith, who also represents the CPP, said the CNRP’s mass demonstrations were only a political ploy by party president Sam Rainsy to draw supporters.

“Sam Rainsy and the CNRP just want to keep the fire burning,” he said, referring to the latest tactic by the opposition, which has boycotted the National Assembly, or parliament in protest against the election result.

“We will wait and see what they will do, but the most important thing is that they can’t breach the law.”

He warned that if the CNRP can use their supporters to hold demonstrations against the government, the government can also use its supporters to hold demonstrations against the opposition, without providing further details.

In reaction to the government statement, CNRP lawmaker Long Ry stressed that supporters had done nothing to provoke confrontations with the authorities so far during activities held around the city and originating from the opposition base of Freedom Park.

“So far, the marches and motorbike processions have proceeded smoothly with safety and security, mostly because authorities have not deployed many police or members of the armed forces,” said Long Ry, who is also responsible for security during the opposition’s mass demonstrations.

The fifth day of demonstrations also went off without a hitch Thursday, as protesters led by Sam Rainsy marched along National Highway No. 5 north of Phnom Penh, looping back into the city along Boeung Kak Lake and on to Freedom Park, where the party chief delivered a speech to the crowd.

In addition to repeated calls for a re-election, Sam Rainsy said that party second-in-command Kem Sokha was currently traveling “in the provinces” drumming up support for continued mass demonstrations.

After the July polls the National Election Committee (NEC), which oversees the country’s polls, declared the CPP the winner with 68 seats in parliament to the CNPRP’s 55, but the CNRP claimed it won at least 63.

The NEC and the CCC have both said that all claims of poll irregularities have been investigated and rejected, making an independent probe sought by the opposition as unnecessary.

Talks between the two parties have stalled after their latest meeting last month yielded little progress, with the CPP calling on elected CNRP lawmakers to end their boycott and resolve any complaints from within parliament.

The CNRP has insisted that talks must have on the agenda discussions about an investigation into poll fraud, the resignation of election officials, and the implementation of recommendations from U.N. experts and NGOs on electoral and other reforms.

Political deadlock

Political analyst Sok Touch told RFA’s Khmer Service on Thursday that the government should call for a national referendum in order to avoid a political crisis in the country.

“The two parties can’t just stick to their demands, otherwise it will negatively affect the country’s economy,” he said.

NEC Secretary General Tep Nytha sided with the government, saying the CCC had already accepted the election results, adding that Cambodia has no law that would allow for a re-election if all irregularities have already been resolved.

“The National Assembly is still functional. The law only allows for a re-election when the assembly is dissolved or only when irregularities remain unaddressed,” he said.

But Committee for Free and Fair Elections in Cambodia (Comfrel) director Koul Panha said a re-election can be held according to Cambodian law in the case of political crisis or consent from all political parties which competed in the July polls.

“To have a re-election due to election irregularities would not work because the CCC and NEC have already ruled on the allegations,” he said.

“But if there is a political crisis which prohibits the government from functioning normally, then there should be a re-election.”

Reported by RFA’s Khmer Service. Translated by Samean Yun. Written in English by Joshua Lipes.

Wednesday, August 21, 2013

Principles of Tyranny



Principles of Tyranny [abridged]
by Jon Roland
Definition of tyranny


Tyranny is usually thought of as cruel and oppressive, and it often is, but the original definition of the term was rule by persons who lack legitimacy, whether they be malign or benevolent. Historically, benign tyrannies have tended to be insecure, and to try to maintain their power by becoming increasingly oppressive. Therefore, rule that initially seems benign is inherently dangerous, and the only security is to maintain legitimacy — an unbroken accountability to the people through the framework of a written constitution that provides for election of key officials and the division of powers among branches and officials in a way that avoids concentration of powers in the hands of a few persons who might then abuse those powers.
Tyranny is an important phenomenon that operates by principles by which it can be recognized in its early emerging stages, and, if the people are vigilant, prepared, and committed to liberty, countered before it becomes entrenched.
The psychology of tyranny
Perhaps one of the things that most distinguishes those with a fascist mentality from most other persons is how they react in situations that engender feelings of insecurity and inadequacy. Both kinds of people will tend to seek to increase their power, that is, their control over the outcome of events, but those with a fascist mindset tend to overestimate the amount of influence over outcomes that it is possible to attain. This leads to behavior that often brings them to positions of leadership or authority, especially if most other persons in their society tend to underestimate the influence over outcomes they can attain, and are inclined to yield to those who project confidence in what they can do and promise more than anyone can deliver.
This process is aided by a common susceptibility which might be called the rooster syndrome, from the old saying, "They give credit to the rooster crowing for the rising of the sun." It arises from the tendency of people guided more by hope or fear than intelligence to overestimate the power of their leaders and attribute to them outcomes, either good or bad, to which the leaders contributed little if anything, and perhaps even acted to prevent or reduce. This comes from the inability of most persons to understand complex dynamic systems and their long-term behavior, which leads people to attribute effects to proximate preceding events instead of actual long-term causes.
The emergence of tyranny therefore begins with challenges to a group, develops into general feelings of insecurity and inadequacy, and falls into a pattern in which some individuals assume the role of "father" to the others, who willingly submit to becoming dependent "children" of such persons if only they are reassured that a more favorable outcome will be realized. This pattern of co-dependency is pathological, and generally results in decisionmaking of poor quality that makes the situation even worse, but, because the pattern is pathological, instead of abandoning it, the co-dependents repeat their inappropriate behavior to produce a vicious spiral that, if not interrupted, can lead to total breakdown of the group and the worst of the available outcomes.
Sihanouk assumed the role of 'Father' towards and over the Cambodian people whom he considered his 'Children' - School of Vice

In psychiatry, this syndrome is often discussed as an "authoritarian personality disorder". In common parlance, as being a "control freak".
The methodology of tyranny
The methods used to overthrow a constitutional order and establish a tyranny are well-known. However, despite this awareness, it is surprising how those who have no intention of perpetrating a tyranny can slip into these methods and bring about a tyranny despite their best intentions. Tyranny does not have to be deliberate. Tyrants can fool themselves as thoroughly as they fool everyone else.
Control of public information and opinion
    It begins with withholding information, and leads to putting out false or misleading information. A government can develop ministries of propaganda under many guises. They typically call it "public information" or "marketing".
Khieu Kanharith - Minister of Misinformation? - School of Vice

Vote fraud used to prevent the election of reformers
    It doesn't matter which of the two major party candidates are elected if no real reformer can get nominated, and when news services start knowing the outcomes of elections before it is possible for them to know, then the votes are not being honestly counted.
I vote, therefore I cheat? - School of Vice

Undue official influence on trials and juries
    Nonrandom selection of jury panels, exclusion of those opposed to the law, exclusion of the jury from hearing argument on the law, exclusion of private prosecutors from access to the grand jury, and prevention of parties and their counsels from making effective arguments or challenging the government.
Ms Yorm Bopha - convicted of violent conduct against two men! [inter alia] - School of Vice

Usurpation of undelegated powers
    This is usually done with popular support for solving some problem, or to redistribute wealth to the advantage of the supporters of the dominant faction, but it soon leads to the deprivation of rights of minorities and individuals. 


Seeking a government monopoly on the capability and use of armed force
    The first signs are efforts to register or restrict the possession and use of firearms, initially under the guise of "protecting" the public, which, when it actually results in increased crime, provides a basis for further disarmament efforts affecting more people and more weapons.
The armed forces are under oath to protect the tyrant [Hun Sen] against all foes - School of Vice

Militarization of law enforcement
    Declaring a "war on crime" that becomes a war on civil liberties. Preparation of military forces for internal policing duties.
Infiltration and subversion of citizen groups that could be forces for reform
    Internal spying and surveillance is the beginning. A sign is false prosecutions of their leaders.
Suppression of investigators and whistle-blowers
    When people who try to uncover high level wrongdoing are threatened, that is a sign the system is not only riddled with corruption, but that the corruption has passed the threshold into active tyranny.
Use of the law for competition suppression
    It begins with the dominant faction winning support by paying off their supporters and suppressing their supporters' competitors, but leads to public officials themselves engaging in illegal activities and using the law to suppress independent competitors. A good example of this is narcotics trafficking.
What was this 'government spokesperson' doing defending and representing a suspect narcotics dealer? - School of Vice

Subversion of internal checks and balances 
Creation of a class of officials who are above the law
    This is indicated by dismissal of charges for wrongdoing against persons who are "following orders".
Chhouk Bandith - holding the gun is on the rampage in his fiefdom of Bavet. Deputy PM Men Sam An is a known high-level ally of Bandith - School of Vice

Increasing dependency of the people on government
    The classic approach to domination of the people is to first take everything they have away from them, then make them compliant with the demands of the rulers to get anything back again.
Increasing public ignorance of their civic duties and reluctance to perform them
    When the people avoid doing things like voting and serving in militias and juries, tyranny is not far behind.


Use of staged events to produce popular support
    Acts of terrorism, blamed on political opponents, followed immediately with well-prepared proposals for increased powers and budgets for suppressive agencies. Sometimes called a Reichstag plot.
'Reichstag plot' - Remembering innocent victims of the 1997 multiple grenade attacks - School of Vice

Conversion of rights into privileges
    Requiring licenses and permits for doing things that the government does not have the delegated power to restrict, except by due process in which the burden of proof is on the petitioner.


Political correctness
    Many if not most people are susceptible to being recruited to engage in repressive actions against disfavored views or behaviors, and led to pave the way for the dominance of tyrannical government.


Avoiding tyranny
The key is always to detect tendencies toward tyranny and suppress them before they go too far or become too firmly established. The people must never acquiesce in any violation of the Constitution. Failure to take corrective action early will only mean that more severe measures will have to be taken later, perhaps with the loss of life and the disruption of the society in ways from which recovery may take centuries.

Friday, August 9, 2013

HRW ៖ ការ​ដក​អាសនៈ​ពី​បក្ស​មួយ ​ទៅ​ឲ្យ​បក្ស​ផ្សេង ​ជា​ជំហាន​ទៅ​រក​របប​ផ្ដាច់​ការ

ដោយ តាំង សារ៉ាដា
2013-08-09 / http://www.rfa.org/khmer

អង្គការ​ឃ្លាំ​មើល​សិទ្ធិ​មនុស្ស​អន្តរជាតិ យូមែន រ៉ៃត៍ វច្ឆ៍ (Human Rights Watch = HRW) ចាត់​ទុក​ថា ការ​ប៉ុនប៉ង​របស់​មេ​ដឹក​នាំ​បក្ស​កាន់​អំណាច​នៅ​កម្ពុជា ក្នុង​ការ​យក​អាសនៈ​រដ្ឋសភា​ របស់​បក្ស នយោបាយ​មួយ ទៅ​ចែក​ចាយ​អោយ​គណបក្ស​ផ្សេង​ទៀត ក្រោយ​ការ​បោះ​ឆ្នោត គឺ​ជា​ផែន​ការ​មួយ​ឆ្ពោះ​ទៅ​រក​របប​ផ្តាច់​ការ។
នាយក​ប្រតិបត្តិ​ទទួល​បន្ទុក​កិច្ចការ​តំបន់​អាស៊ី របស់​អង្គការ​ឃ្លាំ​មើល​សិទ្ធិ​មនុស្ស​អន្តរជាតិ យូមែន រ៉ៃត៍ វច្ឆ៍ លោក ប្រែត អាដាម (Brad Adams) ថ្លែង​ថា ប្រសិន​បើ​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ពិត​ជា​ចង់​បែង​ចែក​អាសនៈ​របស់​បក្ស​ប្រឆាំង​ទៅ​ឲ្យ​គណបក្ស​ប្រជាជន របស់​លោក ដោយសារ​បក្ស​ប្រឆាំង​មិន​ព្រម​ចូល​រួម​ប្រជុំ​ក្នុង​រដ្ឋសភា ដើម្បី​បង្កើត​រដ្ឋាភិបាល​នោះ វា​ជា​ជំហាន​ដ៏​ធំ​មួយ​ឆ្ពោះ​ទៅ​រក​ការ​ដឹក​នាំ​បែប​គណបក្ស​តែ​មួយ។
លោក ប្រែត អាដាម៖ «វា​នឹង​មិន​អាច​ជួយ​ឲ្យ លោក ហ៊ុន សែន អាច​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​បាន​ទេ ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ វា​កាន់​តែ​បង្ហាញ​យ៉ាង​ច្បាស់​ថែម​ទៀត​ថា លោក ហ៊ុន សែន ពិត​ជា​ចង់​ធ្វើ​ជា​មេ​ដឹក​នាំ​ផ្តាច់​ការ ជា​ជាង​មេ​ដឹក​នាំ​ប្រជាធិបតេយ្យ។ ខ្ញុំ​គិត​ថា លោក ហ៊ុន សែន ពិត​ជា​មិន​ចង់​ធ្វើ​ដូច្នេះ​ទេ ហើយ​អ្វី​ដែល​លោក​និយាយ​នោះ គឺ​គ្រាន់​តែ​ជា​ការ​គំរាម​ប៉ុណ្ណោះ។ ប៉ុន្តែ បើ លោក ហ៊ុន សែន ពិត​ជា​ចង់​ធ្វើ​ដូច្នេះ​មែន នោះ​វា​ជា​ដំណើរ​មួយ​ទៅ​រក​ការ​ដឹក​នាំ​បែប​គណបក្ស​តែ​មួយ ហើយ​អន្តរជាតិ​នឹង​ឈប់​ធ្វើ​ពើ​ថា​កម្ពុជា ជា​ប្រទេស​ប្រកាន់​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ​ទៀត​ហើយ»
លោក ប្រែត អាដាម បន្ត​ថា បណ្ដា​ប្រទេស​ធំៗ​នៅ​លើ​ពិភពលោក មិន​បាន​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​អំពី​អំណាច​នយោបាយ​របស់ លោក ហ៊ុន សែន ជាច្រើន​ទសវត្សរ៍​មក​ហើយ ដោយសារ​លោក​ធ្វើ​ពើ​ជា​មេ​ដឹក​នាំ​តាម​បែប​ប្រជាធិបតេយ្យ អនុញ្ញាត​ឲ្យ​មាន​អង្គការ​សង្គម​ស៊ីវិល បណ្ដាញ​ព័ត៌មាន​ឯករាជ្យ​ខ្លះៗ និង​គណបក្ស​ប្រឆាំង​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស។ លោក​បន្ត​ថា ប្រសិន​បើ លោក ហ៊ុន សែន បង្កើត​រដ្ឋាភិបាល​ដោយ​គណបក្ស​តែ​មួយ​មែន​នោះ មហា​អំណាច​ធំៗ​នឹង​រក​ដំណោះស្រាយ​ផ្សេង ដោយ​មិន​ខ្វល់​ជាមួយ លោក ហ៊ុន សែន ទៀត​ឡើយ។ ហើយ​ប្រការ​នេះ លោក ហ៊ុន សែន ត្រូវ​តែ​ប្រុង​ប្រយ័ត្ន។

ប្រតិកម្ម​របស់ លោក ប្រែត អាដាម ធ្វើ​ឡើង​នៅ​បន្ទាប់​ពី លោក ហ៊ុន សែន កាល​ពី​ដើម​ខែ​សីហា នេះ បាន​ព្រមាន​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ ថា ប្រសិន​បើ​បក្ស​មួយ​នេះ​មិន​ចូល​រួម​ប្រជុំ​ក្នុង​រដ្ឋសភា ដើម្បី​អនុម័ត​បង្កើត​រដ្ឋាភិបាល​ក្រោយ​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ទេ​នោះ គ.ជ.ប នឹង​យក​អាសនៈ​របស់​បក្ស​ប្រឆាំង​ទាំងអស់​ទៅ​ចែក​ឲ្យ​គណបក្ស​ផ្សេង ដែល​មាន​អាសនៈ​ក្នុង​រដ្ឋសភា​ដែល​លោក​អះអាង​ថា ទង្វើ​នេះ​វា​មិន​ខុស​ច្បាប់​ទេ៖ «ទៅ​ប៉ុន្មាន​វា​អត់​សំខាន់​ទេ។ គេ​អត់​កំណត់​ថា​ត្រូវ​ទៅ​ត្រឹម ១២០​ឯណា។ អា ១២០ គេ​គិត​នៅ​ក្នុង​បញ្ជី​ឯណេះ។ អា​មាត្រា​ច្បាប់​បោះ​ឆ្នោត កាល​ណា​គណបក្ស​ណា​មួយ​បោះ​បង់​ចោល​អាសនៈ ឬ​ត្រូវ​បាន​បដិសេធ គណៈកម្មាធិការ​ជាតិ​រៀប​ចំ​ការ​បោះ​ឆ្នោត (គ.ជ.ប) នឹង​យក​អាសនៈ​នោះ​មក​ចែក​គណបក្ស​ដទៃ​ដែល​មាន​អាសនៈ​ក្នុង​រដ្ឋសភា»
ប៉ុន្តែ ច្បាប់​ស្ដីពី​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ជ្រើស​តាំង​តំណាង​រាស្ត្រ អនុញ្ញាត​អោយ​គណៈកម្មាធិការ​ជាតិ​រៀប​ចំ​ការ​បោះ​ឆ្នោត យក​អាសនៈ​ជាប់​ឆ្នោត​ក្នុង​រដ្ឋសភា​របស់​គណបក្ស​មួយ​ទៅ​អោយ​គណបក្ស​ផ្សេង​ ទៀត​បាន លុះត្រា​តែ​គណបក្ស​នោះ​បាន​ប្រកាស​បោះ​បង់​ចោល។
មាត្រា ១១៨​ថ្មី ចំណុច «ង» នៃ​ច្បាប់​បោះ​ឆ្នោត​ជ្រើស​តាំង​តំណាង​រាស្ត្រ ចែង​យ៉ាង​ដូច្នេះ "ក្នុង​ករណី​គណបក្ស​នយោបាយ​ណា​មួយ​បាន​ទទួល​អាសនៈ​មួយ ឬ​ច្រើន​នៅ​ក្នុង​រដ្ឋសភា ប៉ុន្តែ គណបក្ស​នយោបាយ​ណា​មួយ​នោះ​បាន​ប្រកាស​បោះ​បង់​ចោល​អាសនៈ​របស់​ខ្លួន ឬ​ត្រូវ​បាន​លុប​ឈ្មោះ​ចេញ​ពី​បញ្ជី​ឈ្មោះ​គណបក្ស​នយោបាយ តាម​ច្បាប់​ស្ដីពី​គណបក្ស​នយោបាយ បញ្ជី​បេក្ខជន និង​បេក្ខជន​នៃ​គណបក្ស​នយោបាយ​នោះ ដែល​ប្រកាស​ថា​ជាប់​ឆ្នោត​រួច​ហើយ មិន​មាន​សុពលភាព និង​មិន​មាន​គុណ​សម្បត្តិ​ត​ទៅ​ទៀត​ឡើយ។ ក្នុង​ករណី​ខាង​លើ​នេះ គណៈកម្មាធិការ​ជាតិ​រៀប​ចំ​ការ​បោះ​ឆ្នោត ត្រូវ​ធ្វើ​ការ​បែង​ចែក​អាសនៈ​ដែល​នៅ​ទំនេរ​នោះ ក្នុង​រយៈពេល​យ៉ាង​យូរ​ប្រាំពីរ (៧) ថ្ងៃ ទៅ​អោយ​គណបក្ស​នយោបាយ​ផ្សេង​ដែល​ទទួល​បាន​អាសនៈ​ក្នុង​ខេត្ត​ក្រុង​ជាមួយ ដោយ​មិន​គិត​បញ្ចូល​គណបក្ស​នយោបាយ​ដែល​បោះ​បង់​នោះ"។
យោង​តាម​អត្ថន័យ​នៃ​មាត្រា​ច្បាប់​បោះ​ឆ្នោត​នេះ គ.ជ.ប អាច​ធ្វើ​ការ​បែង​ចែក​អាសនៈ ឬ​ដក​យក​អាសនៈ​របស់​គណបក្ស​មួយ​ទៅ​អោយ​គណបក្ស​នយោបាយ​ផ្សេង​ដែល​ជាប់​ឆ្នោត​ ក្នុង​រដ្ឋសភា​នោះ លុះត្រា​តែ​គណបក្ស​នយោបាយ​នោះ​ប្រកាស​បោះ​បង់​ចោល​អាសនៈ​របស់​ខ្លួន​ក្រោយ​ ពី​ជាប់​ឆ្នោត។ ប៉ុន្តែ រហូត​មក​ដល់​ពេល​នេះ គេ​មិន​ទាន់​ឮ​ថា គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ ប្រកាស​បោះ​បង់​អាសនៈ​ជាប់​ឆ្នោត​នៅ​ក្នុង​រដ្ឋសភា​របស់​ខ្លួន​នៅ​ឡើយ​ទេ។
អ្នក​ឃ្លាំ​មើល​ស្ថានការណ៍​នយោបាយ អោយ​ដឹង​ថា ប្រសិន​បើ គ.ជ.ប បំពាន​ច្បាប់​ធ្វើ​ការ​បែង​ចែក​អ៊ីចឹង​មែន​នោះ អាសនៈ​របស់​បក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ ទាំងអស់ នឹង​ត្រូវ​ប្រគល់​ទៅ​ឲ្យ​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា ជា​មិន​ខាន ពីព្រោះ​មាន​តែ​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា ទេ ដែល​មាន​អាសនៈ​ក្នុង​មណ្ឌល​ជាមួយ និង​ជាប់​អាសនៈ​នៅ​រដ្ឋសភា​ជាមួយ​នឹង​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ។
អ្នក​វិភាគ​ឯករាជ្យ លោក​បណ្ឌិត ឡៅ ម៉ុងហៃ ថ្លែង​ថា ប្រសិន​បើ​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា នៅ​តែ​ជម្នះ​បែង​ចែក​អាសនៈ​របស់​បក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ ដែល​មិន​បាន​ប្រកាស​បោះ​បង់​ចោល​នោះ វា​មិន​ខុស​គ្នា​ពី​ការ​ប្លន់​យក​អាសនៈ​របស់​បក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ មក​បំពេញ​អំណាច​របស់​ខ្លួន​នោះ​ឡើយ។ ហើយ​ថា ការ​ប្លន់​សំឡេង​ឆ្នោត​របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ​នេះ ជា​រឿង​មួយ​ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​គេ​សើច​នៅ​ទូទាំង​ពិភពលោក​តែ​ម្តង៖ «ដូច​ជា​ ភ្នំពេញ អ៊ីចឹង គឺ​អាសនៈ​ទាំងអស់​វា ១២ ហើយ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ តាម​លទ្ធផល​បឋម​ផ្សព្វផ្សាយ​ហ្នឹង ថា​បាន ៧​អាសនៈ ហើយ​គណបក្ស​ប្រជាជន បាន​៥។ ដូច្នេះ យក ៧​ហ្នឹង​ទៅ​ឲ្យ​គណបក្ស​ប្រជាជន ទាំងអស់ ព្រោះ​មណ្ឌល​នេះ​មាន​តែ​គណបក្ស​ប្រជាជន ទេ ដែល​មាន​អាសនៈ​នៅ​ក្នុង​មណ្ឌល​ហ្នឹង។ ដូច្នេះ គឺ​ទាំងអស់​ហ្នឹង​ជា​របស់​គណបក្ស​ប្រជាជន ទៅ។ ដូច្នេះ​នៅ​ទូទាំង​ប្រទេស គឺ​អ៊ីចឹង​ដូច​គ្នា​ទាំងអស់។ ដូច្នេះ មាន​តែ​យក​អាសនៈ​ពី​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ ទៅ​ឲ្យ​គណបក្ស​ប្រជាជន ទាំងអស់។ ដូច្នេះ​ក្នុង​សភា​សមាជិក​ទាំង ១២៣​រូប​ហ្នឹង មាន​តែ​គណបក្ស​ប្រជាជន ទាំងអស់»
ចំណែក លោក គុជ ចាន់លី ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​អាមេរិកាំង ក្នុង​រដ្ឋ​ម៉ារីឡិន (Maryland) សហរដ្ឋ​អាមេរិក ដែល​ជា​អ្នក​តាម​ដាន​ស្ថានការណ៍​នយោបាយ​នៅ​កម្ពុជា យ៉ាង​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​នោះ ក៏​មាន​ប្រសាសន៍​ស្រដៀង​គ្នា​នឹង​លោក​បណ្ឌិត ឡៅ ម៉ុងហៃ ដែរ៖ «ការ​ដក​តំណែង​សភា​តំណាង​រាស្ត្រ​ដែល​ប្រជាពលរដ្ឋ​បោះ​ ឆ្នោត​ឲ្យ ទៅ​ឲ្យ​អ្នក​ដទៃ​ទៀត​ដែល​ប្រជាពលរដ្ឋ​មិន​បាន​បោះ​ឆ្នោត​ឲ្យ​ហ្នឹង វា​ជា​ស​បញ្ជាក់​ថា នេះ​ជា​សម្ដី​អ្នក​កាន់​របប​ផ្តាច់​ការ​និយម​យ៉ាង​ជាក់​ច្បាស់។ ហើយ​មាន​តែ​នៅ​ក្នុង​របប​ផ្តាច់​ការ​និយម ឬ​របប​កុម្មុយនីស្ត​និយម​ទេ បាន​គេ​ធ្វើ​អ៊ីចឹង។ ពីព្រោះ​ច្បាប់​បាន​ចែង​ដែរ​ថា តំណាង​រាស្ត្រ​ទាំងអស់​ហ្នឹង​មិន​អាច​ឲ្យ​អ្នក​ណា​ដក​តំណែង​របស់​ខ្លួន​យក​ ទៅ​ឲ្យ​អ្នក​ដទៃ​បាន​ទេ ប្រសិន​បើ​គេ​មិន​ស្ម័គ្រចិត្ត​ដោយ​សុខ​ចិត្ត ដោយ​ឆន្ទៈ​ផ្ទាល់​ខ្លួន​របស់​គេ»
ពី​ទីក្រុង​ហ្វីឡាដែលហ្វ្យ៉ា (Philadelphia) ឯណេះ​វិញ លោក អ៊ូ គឹមហួត សមាជិក​សកម្ម​របស់​អង្គការ​បណ្ដាញ​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ដើម្បី​កម្ពុជា ថ្លែង​ថា កម្ពុជា នឹង​ជួប​វិបត្តិ​ជំនួយ និង​ការ​គាំទ្រ​ពី​បរទេស ជា​ពិសេស​សហរដ្ឋ​អាមេរិក តែ​ម្តង ប្រសិន​បើ​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ប្រើ​អំណាច​យោធា​ដើម្បី​ដោះស្រាយ​បញ្ហា៖ «គេ​មិន​ធ្វើ​តែ​ខ្លួន​គេ​ទេ កាល​ណា​គេ​ធ្វើ គេ​ស្នើ​ឲ្យ​រដ្ឋបាល​របស់ លោក អូបាម៉ា (Barack Obama) រក​អន្តរជាតិ ឬ​ខាង​អង្គការ​អន្តរជាតិ ឬ​មូលនិធិ​អន្តរជាតិ កុំ​ឲ្យ​ផ្តល់​ជំនួយ​ទៅ​ដែរ។ ហើយ​បើ​អាមេរិកាំង ហ្នឹង វា​ខ្ទាស់ អា​ហ្នឹង​គឺ​ថា​វា​មាន​ការ​លំបាក​ច្រើន»
សហគមន៍​អន្តរជាតិ​ជាច្រើន​កំពុង​សម្លឹង​មើល​យ៉ាង​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​អំពី ​វិបត្តិ​នយោបាយ​នៅ​កម្ពុជា ទាំង​មុន អំឡុង និង​ក្រោយ​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ជាតិ។ រហូត​មក​ទល់​ពេល​នេះ លទ្ធផល​ជា​ផ្លូវ​ការ​សម្រាប់​គណបក្ស​ដែល​ឈ្នះ​ការ​បោះ​ឆ្នោត នៅ​មិន​ទាន់​ប្រកាស​ជា​ផ្លូវ​ការ​នោះ​ទេ ក្រៅ​តែ​ការ​ប្រកាស​ដោយ​មន្ត្រី​រដ្ឋាភិបាល ថា​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា ទទួល​បាន ៦៨​អាសនៈ ហើយ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ ទទួល​បាន ៥៥​អាសនៈ។
ប៉ុន្តែ លោក សម រង្ស៊ី កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី៥ ខែ​សីហា បាន​ផ្ញើ​លិខិត​មួយ​ច្បាប់​ជូន លោក បាន គីមូន (Ban Ki-moon) អគ្គលេខាធិការ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ អំពី​ការ​បោះ​ឆ្នោត​មិន​សេរី និង​ត្រឹមត្រូវ​នៅ​កម្ពុជា ហើយ​លោក​ក៏​បាន​បដិសេធ​ចោល​នូវ​ការ​ប្រកាស​លទ្ធផល​បណ្ដោះ​អាសន្ន​នោះ​ថែម​ ទៀត។ លោក សម រង្ស៊ី បាន​ជំរុញ​ឲ្យ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​បើក​ការ​ស៊ើប​អង្កេត​អំពី​ភាព​មិន​ ប្រក្រតី​ទាំង​ឡាយ​ដែល​កើត​មាន​នៅ​ក្នុង​ការ​បោះ​ឆ្នោត និង​ក្រោយ​ការ​បោះ​ឆ្នោត​នៅ​កម្ពុជា។
ប្រធាន​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ រូប​នេះ ក៏​បាន​អំពាវនាវ​ឲ្យ​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​នៅ​ទូទាំង​ប្រទេស និង​ក្រៅ​ប្រទេស ចូល​រួម​ធ្វើ​មហា​បាតុកម្ម ប្រសិន​បើ គ.ជ.ប ប្រកាស​លទ្ធផល​បោះ​ឆ្នោត​ផ្លូវ​ការ​មិន​ឆ្លុះ​បញ្ចាំង​ការ​ពិត​នោះ។ ប៉ុន្តែ រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​មហាផ្ទៃ លោក ស ខេង កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី៨ ខែ​សីហា បាន​ព្រមាន​ដល់ លោក សម រង្ស៊ី និង​អ្នក​ចូល​រួម​បាតុកម្ម ត្រូវ​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​ចំពោះ​មុខ​ច្បាប់ ក្នុង​ករណី​បង្ក​អំពើ​ហិង្សា និង​បំផ្លិច​បំផ្លាញ​សន្តិសុខ​ជាតិ។
ក្នុង​រយៈពេល​ចុង​ក្រោយ​នេះ ពលរដ្ឋ​ក្រុង​ភ្នំពេញ និង​នៅ​តាម​ខេត្ត​មួយ​ចំនួន មាន​ការ​ព្រួយ​បារម្ភ​អំពី​សកម្មភាព​ចល័ត​កងទ័ព និង​សព្វាវុធ​ធុន​ធ្ងន់​តាម​រថយន្ត និង​រថពាសដែក​របស់​រដ្ឋាភិបាល នៅ​ក្នុង​ពេល​មាន​ដំណឹង​ថា គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ មាន​គម្រោង​ធ្វើ​មហា​បាតុកម្ម​តវ៉ា​លទ្ធផល​បោះ​ឆ្នោត​ដែល​មិន​ត្រឹមត្រូវ៕

Thursday, August 8, 2013

កងទ័ព​ការពារជាតិ​ត្រូវ​បាន​បង្គាប់​ឲ្យ​ស្បថ​ការពារ​តំណែង​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​ហ៊ុន សែន​​



ដោយ៖​ ថុល ស្រី​លក្ខណ៍ ញឹម សុខន និង ​អ៊ឹង ប៊ុនថន​​ | ថ្ងៃព្រហស្បត្តិ៍ ទី8 ខែសីហា ឆ្នាំ2013, ម៉ោង 05:53 PM​ VOD
​កង​យុទ្ធ​ពល​ខេមរភូមិន្ទ​ដែល​ច្បាប់​កំណត់ថា ជា​អ្នក​ការពារ​ជាតិ ការពារ​រាជ​ប​ល័​ង្គ និង​ការពារ​ប្រជាជន​ខ្មែរ​នោះ ត្រូវបាន​គេបង្គាប់​ឲ្យស្បថ​បន្ថែមទៀត កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី០​៧​ ខែ​សីហា​ ឆ្នាំ​២០១៣នេះ ឲ្យ​ការពារ​ក្រុមគ្រួសារ និង​តំណែង​លោកនាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ ហ៊ុន សែន។​
តាម​វីដេអូ បង្ហោះ​​ក្នុងប្រព័ន្ធ​អ៊ិន​ធើណេ​ត ឲ្យដឹងថា កាលពី​ថ្ងៃ​ទី​០៧​ ខែ​សីហា កង​​យុទ្ធ​ពល​ខេមរភូមិន្ទ​មួយក្រុម ត្រូវបាន​គេ​និយាយ​នាំមុខ​ឲ្យ​ស្បថ សច្ចា​ប្រណិ​ធាន ៦​ចំណុច ដូច​ជា ប្តេជ្ញា​ការពារ រាជ​​ប​ល័​ង្គ ការពារ​បូរ​ណភាព​ទឹកដី ជា​ពិសេស​​ការពារ​ ក្រុមគ្រួសារ​លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​​ ហ៊ុន ​សែន និង​​ទប់ស្កាត់​ការធ្វើ​បាតុកម្ម​​ទម្លាក់​ពី​​អំណាច ៖ "ប្តេជ្ញាៗ អនុវត្ត​តាមៗ បទ​បញ្ជាៗ ការ​ពារៗ បង្ក្រាបៗ ទប់​ស្កាត់អំពើកុប​កម្ម​ៗ បាតុកម្ម​​ខុស​ច្បាប់ៗ ដែល​ប៉ុនប៉ងផ្តួល​រំលំៗ សម្តេច​តេជោ​សែនៗ របស់​ពួក​ជ្រុល​និយមៗ ក្រុម​ប្រ​ឆាំងៗ និង​ស្ថាន​ភាព​ៗ អសន្តិ​សុខ​ផ្សេង​ៗ​ក្នុង​សង្គមៗ ឲ្យ​បាន​ដាច់​ខាតៗ សូម​សច្ចាៗៗៗ"។
​ការបញ្ជាឲ្យ​កងទ័ព​ស្បថ​នេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់​ពី​គណបក្ស​ប្រឆាំង​គំរាម​ដឹកនាំ ធ្វើ​បាតុកម្ម​ទូទាំងប្រទេស ដើម្បី​ទាមទា​រក​យុទ្ធ​ធម៌​ជូន​ម្ចាស់​ឆ្នោត ដែល​គណបក្ស​ប្រឆាំង​មួយ​នេះ អះអាង​ថា​ខ្លួន​បាន​ឈ្នះ​ការបោះឆ្នោត អាណត្តិ​ទី​៥​នេះ។​


​ប្រធាន​សមាគម​មន្ត្រីរាជការ​ឯករាជ្យ​កម្ពុជា ​លោក កៅ ពឿ​ន យល់ថា ពាក្យសម្បថ​របស់​ទាហាន​នៅពេលនេះ ហាក់​កំពុង​គំរាមកំហែង ប្រជាពលរដ្ឋ ឲ្យ​​បាក់​ស្បាត និង​ភ័យខ្លាច លែង​ហ៊ាន​​ទាមទារ​នូវ​អ្វី​ដែល​ខ្លួន​ចង់បាន​ ៖ "គិតថាវា​មិន​ល្អ ជា​​សញ្ញា​អសន្តិ​សុខសម្រាប់​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​របស់​យើង ព្រោះ​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​របស់​យើង​​កំពុង​តែ​មាន​ការ​ភ័យ​ខ្លាច ហើយ​ដល់​ពេល​​មក​ស្បថ​បង្ក្រាប​បាតុ​កម្ម​ កូដ​កម្មអី​ខុស​ច្បាប់​អី​អញ្ចឹង"។​

​ក្រុម​មន្ត្រី​ក្រសួង​ការពារ​​ជាតិមួយចំនួន​មិនអាច​ទាក់ទង​បាន​ទេ​។ ប៉ុន្តែ​អគ្គបញ្ជាការរង​នៃ​កង​យុទ្ធ​ពល​ខេមរៈ​ភូមិន្ទ និង​ជា​មេបញ្ជាការ​កង​អង្គរក្ស​លោក​នាយក​​​រដ្ឋមន្ត្រី​គឺ លោក ហ៊ី​ង ប៊ុន​ហៀ​ង មានប្រសាសន៍ថា ការស្បថ​​នេះ ធ្វើឡើង​បន្ទាប់​ពី បញ្ចប់​​វគ្គ​របស់​កង​កម្លាំង​​យោធា តែ​លោក​បាន​បិទ​ទូរស័ព្ទ​នៅ​​ពេល​សួរ​ពី​មូល​ហេតុ​ នៃ​ការស្បថ​ឲ្យ​ការពារ​គ្រួសារ​​លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​​នោះ​ ៖ "ទេ​ហើយ​ចុះ​អ្នក​​​ឯង​មិន​សួរ​ច្បាប់ ហើយ​កង​ទ័ព​ម្នាក់​ៗ​ក្រែង​ស្មោះ​ត្រង់ជាតិ​មាតុ​ភូមិ ការ​ពារ​ជាតិ​សាសនា​ ព្រះ​មហា​ក្សត្រ និង​រដ្ឋ​ធម្ម​នុញ្ញ រឿង​ហ្នឹង​យក​ទៅសួរ​ឯក​ឧត្តម​​ឧប​ ទៀ បាញ់​ ទៀត​ទៅ"។

អ្នកវិភាគ​នយោបាយ លោក​បណ្ឌិត សុខ ទូច អះអាងថា សម្បថ​​៦​ប្រការ​នេះ​ មាន​ចំណុច​ខ្លះ​ត្រូវ​ច្បាប់​និង​ចំណុច​ខ្លះ​ខុសច្បាប់​ ៖ "តាម​ពិត​កង​ទ័ព​បម្រើ​ឲ្យ ការ​ពារ​ទឹក​ដី​ ការ​ពារ​រដ្ឋ​ធម្ម​នុញ្ញ និង​​ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​ជា​ដើម ដល់​ពេល​ការ​ពារ​គ្រួសារ​អី​ទៀត អាហ្នឹង​វា​ជា​រឿង​ចម្លែក​ ហើយ​បើ​រឿង​បង្ក្រាប​រឿង​អី​បាតុ​កម្ម មិន​ទៅ​ជា​នីតិ​វិធី​​ច្បាប់​​របស់​កង​កម្លាំង​ទេ ព្រោះ​យើង​កាន់​លិទ្ធិ​ប្រជា​ធិបតេយ្យ​ ប្រជា​ជន​មាន​សិទ្ធិ​បញ្ចេញ​យោ​បល់ និង​សេរិភាព​ក្នុង​ការ​​ធ្វើ​បាតុកម្ម​"។

តាម​លទ្ធផល​បណ្តោះអាសន្ន​ បង្ហាញថា គណបក្ស​ប្រជាជន​​កម្ពុជា បាន​បាត់បង់​អាសនៈ​ក្នុង​សភា យ៉ាងតិច ២២​អាសនៈ ដែល​​ពីមុន​មាន​៩០​អាសនៈ​នោះ ប៉ុន្តែ​គណបក្ស​នេះ អះអាងថា ខ្លួន​នៅតែ​ឈ្នះ​ការបោះឆ្នោត​។ ចំណែក​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ អះអាងថា ខ្លួន​ទេ​ជា​អ្នកឈ្នះឆ្នោត ដោយ​ទទួល​បាន​៦៣​អាសនៈ ហើយ​បើ​ គ.ជ.ប ប្រកាស​ថា​បក្សប្រឆាំង​នេះ​ចាញ់ នោះ​ខ្លួន​នឹង​ដឹកនាំ​ពលរដ្ឋ​ធ្វើបាតុកម្ម​នៅ​ទូទាំង​ប្រទេស​៕

សូមសរសេរមកអ្នកនាង ថុល​ ស្រីលក្ខណ៍ តាមរយៈ sreyleak@vodhotnews.com

 
Design by Free WordPress Themes | Bloggerized by Lasantha - Premium Blogger Themes | Lady Gaga, Salman Khan